Jaka zaciskarka do rur PEX? U czy TH, ręczna czy akumulatorowa?

Do sporadycznych prac może wystarczyć praska ręczna. Instalator wykonujący całe ogrzewanie podłogowe lub kilka instalacji miesięcznie powinien jednak rozważyć zaciskarkę akumulatorową. Najbardziej uniwersalne do typowych instalacji domowych są kompaktowe urządzenia 19 kN obsługujące rury wielowarstwowe do około 40 mm. Cięższe zaciskarki 32 kN lepiej sprawdzają się wtedy, gdy jedno narzędzie ma pracować również z miedzią, stalą i większymi średnicami.

Jest jednak jeden warunek:

Zanim wybierzesz zaciskarkę, sprawdź, jakiego profilu szczęk wymaga producent złączek.

Szczęka TH16 nie zawsze może zastąpić U16. Tak samo określenie „zaciskarka do PEX 16–32 mm” nie oznacza, że narzędzie będzie pasowało do każdego systemu dostępnego na rynku.

Jaka zaciskarka do PEX? Odpowiedź w skrócie

Do pojedynczego remontu lub kilku połączeń wystarczy solidna zaciskarka ręczna z odpowiednimi szczękami.

Do regularnego montażu ogrzewania podłogowego, instalacji wodnych i grzejnikowych najlepszym kompromisem będzie kompaktowa zaciskarka akumulatorowa 19 kN.

Jeżeli pracujesz również ze stalą, miedzią, rurami nierdzewnymi albo większymi średnicami, rozważ pełnowymiarowe urządzenie 32 kN.

W każdym przypadku najpierw wybierasz system rur i złączek, a dopiero później napęd i szczęki.

Nie każda rura PEX jest łączona w ten sam sposób

Pod nazwą „rury PEX” kryje się kilka rodzajów przewodów i technologii wykonywania połączeń. Instalatorzy często używają tego określenia również w stosunku do rur wielowarstwowych PEX/Al/PEX albo PE-RT/Al/PE-RT.

Najczęściej spotykane są złączki zaprasowywane promieniowo. W takim systemie szczęka obejmuje metalową tuleję i zaciska ją na rurze. Do tego służą między innymi profile U, TH, H, B czy Up.

Nie wszystkie systemy działają jednak w ten sposób. Przykładowo REHAU RAUTITAN wykorzystuje technologię tulei nasuwanej: rurę najpierw się rozszerza, a następnie nasuwa tuleję przy użyciu dedykowanego narzędzia RAUTOOL. Standardowa praska z profilem U lub TH nie będzie tu odpowiednia.

Dlatego przed zakupem trzeba znać nie tylko średnicę rury, ale również:

• nazwę systemu instalacyjnego,
• rodzaj złączek,
• wymagany profil szczęk,
• zakres średnic,
• klasę napędu współpracującego ze szczękami.

Dobór systemu rur i złączek ma szczególne znaczenie podczas remontu starszego budynku. Przed wymianą przewodów warto sprawdzić stan grzejników, źródła ciepła oraz parametry całego układu. Zobacz również, od czego zacząć modernizację instalacji centralnego ogrzewania.

Profil U czy TH – który jest lepszy?

Żaden nie jest z definicji lepszy. Profil musi pasować do konstrukcji złączki.

To producent systemu decyduje, czy połączenie może zostać wykonane szczęką U, TH albo innym profilem. Czasami jedna złączka dopuszcza kilka możliwości, ale nie jest to regułą.

Profil U

Szczęka U zaciska tuleję na określonej powierzchni złączki. Profil ten jest często spotykany przy rurach wielowarstwowych i występuje w wielu popularnych systemach.

Przykładowo Uponor S-Press PLUS korzysta z dedykowanego profilu U. Konstrukcja tulei pomaga ustawić szczękę we właściwym miejscu, ale producent nadal wymaga korzystania z narzędzi kompatybilnych z systemem.

Profil TH

Szczęka TH obejmuje zazwyczaj również część pierścienia prowadzącego złączki. Ułatwia to prawidłowe ustawienie narzędzia, ale nie oznacza, że pasuje do każdej złączki PEX.

W systemie KAN-therm ultraPRESS dla średnic 16–40 mm można stosować profil U lub TH. Przy większych średnicach 50 i 63 mm producent wymaga już profilu TH.

Systemy obsługujące kilka profili

Niektórzy producenci celowo projektują złączki tak, aby instalator mógł wykorzystać posiadane już szczęki. Wavin Tigris K5 i M5 dopuszcza między innymi profile U, Up, TH, H oraz B w określonym zakresie średnic.

Nie należy jednak przenosić tej zasady na inne produkty. To, że Wavin dopuszcza pięć profili, nie oznacza, że złączkę innej marki również można zacisnąć dowolną szczęką.

Najczęściej spotykane średnice PEX

W domowych instalacjach wodnych i grzewczych najczęściej pracuje się na średnicach:

• 16 mm,
• 20 mm,
• 25 lub 26 mm,
• 32 mm.

Trzeba uważać zwłaszcza na rozmiary 25 i 26 mm. To nie są zamienne oznaczenia. Do każdej złączki należy zastosować szczękę w dokładnie wskazanym rozmiarze.

Instalator wykonujący ogrzewanie podłogowe może przez większość czasu używać szczęk 16 i 20 mm. Przy rozdzielaczach, pionach oraz instalacjach głównych szybko pojawia się jednak potrzeba zastosowania 25, 26 albo 32 mm.

Dlatego tani zestaw zawierający tylko trzy szczęki może wystarczyć do jednego remontu, ale ograniczać firmę przy kolejnych zleceniach.

Zaciskarka ręczna czy akumulatorowa?

Zaciskarka ręczna – dobra do sporadycznych prac

Ręczna praska jest prosta, tania i nie wymaga ładowania. Może być dobrym rozwiązaniem dla osoby wykonującej instalację we własnym domu albo instalatora potrzebującego narzędzia awaryjnego.

Jej wady stają się widoczne po kilkunastu zaciskach. Długie ramiona wymagają miejsca, a każde połączenie angażuje siłę operatora. Praca w szachcie, przy ścianie albo pod sufitem może być bardzo niewygodna.

Przy jednorazowym zleceniu warto też rozważyć wypożyczenie profesjonalnej zaciskarki zamiast kupowania najtańszego zestawu niewiadomego pochodzenia.

Zaciskarka akumulatorowa – do codziennej pracy

Akumulatorowa praska wykonuje pełny cykl automatycznie. Instalator nie musi za każdym razem używać tej samej siły, dzięki czemu połączenia są bardziej powtarzalne, a praca szybsza.

Dobre urządzenia sygnalizują zakończenie cyklu, kontrolują osiąganą siłę albo ciśnienie i nie pozwalają rozpocząć zacisku, jeżeli poziom akumulatora jest zbyt niski.

Przy kilkudziesięciu połączeniach w jednej instalacji różnica w komforcie jest ogromna. Mniejsza jest również pokusa, aby niedokładnie domknąć praskę ręczną w trudnym miejscu.

Zaciskarka 19 kN czy 32 kN?

Kompaktowa zaciskarka 19 kN

To najczęściej najlepszy wybór do domowych instalacji PEX i rur wielowarstwowych.

Urządzenia tej klasy są lekkie, można nimi pracować jedną ręką, a głowica zwykle obraca się wokół osi. W zależności od modelu i systemu obsługują tworzywa do około 40 mm.

Zaciskarka 19 kN będzie dobrym wyborem dla instalatora zajmującego się głównie:

• ogrzewaniem podłogowym,
• instalacjami wodnymi,
• modernizacją kotłowni,
• podłączaniem grzejników,
• rurami wielowarstwowymi do 32 lub 40 mm.

Pełnowymiarowa zaciskarka 32 kN

Urządzenie 32 kN jest większe i cięższe, ale może współpracować ze znacznie szerszą gamą szczęk, pierścieni oraz adapterów.

Sprawdzi się w firmie, która poza PEX-em wykonuje również instalacje:

• miedziane,
• ze stali węglowej,
• ze stali nierdzewnej,
• gazowe,
• o większych średnicach.

Nie wolno jednak zakładać, że każdą kompaktową szczękę 19 kN można założyć do napędu 32 kN. Szczęki i napęd muszą należeć do kompatybilnej klasy.

Który producent robi najlepsze zaciskarki do PEX?

Nie istnieje jedna marka, która będzie najlepsza dla każdego instalatora. Innego sprzętu potrzebuje hydraulik pracujący głównie na PEX 16-32 mm, a innego firma wykonująca instalacje ze stali, miedzi i tworzyw.

Nie testowaliśmy redakcyjnie wszystkich dostępnych modeli, dlatego poniższe zestawienie nie jest sztucznym rankingiem. To praktyczna lista producentów, których warto sprawdzić na podstawie zakresu urządzeń, kompatybilności, diagnostyki i zaplecza serwisowego.

Novopress – dla instalatora szukającego sprzętu klasy profesjonalnej

Novopress jest firmą wyspecjalizowaną w technologii zaprasowywania i często stanowi punkt odniesienia dla profesjonalnych narzędzi systemowych.

Kompaktowy ACO103 ma siłę 19 kN, waży około 1,6 kg i obsługuje rury z tworzyw do 40 mm. Oferuje obrotową głowicę, automatyczny cykl, elektroniczną kontrolę mocowania szczęki oraz komunikację z aplikacją NovoCheck.

Dla większych średnic producent oferuje między innymi ACO203 o sile 32 kN, przeznaczony do szerszego zakresu systemów i szczęk.

Dla kogo: firmy wykonujące dużo instalacji i oczekujące precyzyjnego, dobrze udokumentowanego systemu narzędziowego.

Mocna strona: specjalizacja w technice zaprasowywania, rozbudowana diagnostyka i szeroki wybór szczęk.

REMS – gdy potrzebna jest jedna praska do wielu systemów

REMS ma bardzo szeroką ofertę narzędzi do rur i jest częstym wyborem firm wykonujących różne rodzaje instalacji.

Akku-Press 22 V Connected rozwija siłę 32 kN i może współpracować ze szczękami oraz pierścieniami przeznaczonymi do szerokiego zakresu średnic. Urządzenie monitoruje proces zaciskania i pozwala tworzyć raporty zawierające informacje o wykonanych połączeniach.

Dla kogo: instalatorzy potrzebujący uniwersalnego narzędzia do PEX, miedzi, stali i większych średnic.

Mocna strona: duży wybór szczęk i pierścieni oraz możliwość rozbudowy jednego systemu narzędziowego.

Rothenberger – bardzo dobry sprzęt do codziennej pracy

ROMAX Compact III to jedna z ciekawszych propozycji dla instalatorów pracujących głównie w budownictwie mieszkaniowym.

Urządzenie ma siłę 19 kN, wykonuje cykl w około 3 sekundy i obsługuje – zależnie od systemu – tworzywa do 40 mm. Waży z akumulatorem około 2,5 kg i korzysta z systemu akumulatorowego CAS.

Dla kogo: instalatorzy szukający kompaktowej praski do codziennych montaży PEX i rur wielowarstwowych.

Mocna strona: dobry kompromis między wagą, szybkością, dostępnością szczęk i możliwościami.

RIDGID – gdy liczy się ergonomia i praca w ciasnym miejscu

RIDGID ma kilka klas urządzeń, dzięki czemu można dobrać sprzęt do rzeczywistego zakresu pracy.

RP 115 waży około 1,3 kg, rozwija siłę 15 kN i może obsługiwać rury z tworzyw oraz wielowarstwowe do 32 mm. Jest przeznaczony przede wszystkim do pracy jedną ręką i w miejscach z ograniczonym dostępem.

Większy RP 219 ma siłę 19 kN i obsługuje – w zależności od zastosowanego systemu – tworzywa do 40 mm.

Dla kogo: instalatorzy pracujący w szachtach, pod zabudową, przy ścianach i w modernizowanych kotłowniach.

Mocna strona: niewielkie wymiary, ergonomia i szeroka oferta urządzeń o różnej sile.

Milwaukee – najlepszy wybór dla użytkowników systemu M12 lub M18

Milwaukee jest szczególnie atrakcyjne dla instalatora, który ma już akumulatory tej marki.

Nowsza kompaktowa praska M12 FORCE LOGIC z ONE-KEY ma siłę 19 kN, waży około 1,9 kg z akumulatorem i obsługuje rury wielowarstwowe do 40 mm. System ONE-KEY umożliwia również zapisywanie danych dotyczących wykonanych zacisków.

W ofercie znajdują się także mocniejsze narzędzia M18 oraz szeroka gama szczęk.

Dla kogo: instalatorzy korzystający już z elektronarzędzi i akumulatorów M12 lub M18.

Mocna strona: wspólny system akumulatorowy, ergonomia i cyfrowa dokumentacja pracy.

Virax – solidna alternatywa dla najpopularniejszych marek

Virax oferuje zarówno narzędzia promieniowe, jak i praski osiowe do systemów PEX.

Kompaktowy Viper M2X kontroluje siłę podczas cyklu, sygnalizuje poprawność połączenia i obsługuje PEX do 32 mm oraz rury wielowarstwowe do 40 mm. Pełnowymiarowy Viper P25+ rozwija siłę 32 kN.

Dla kogo: instalatorzy szukający profesjonalnego narzędzia spoza najczęściej wybieranych systemów niemieckich i amerykańskich.

Mocna strona: rozbudowana oferta narzędzi do obróbki rur oraz dostępność różnych technologii łączenia.

Którą markę wybralibyśmy do konkretnych zastosowań?

Do intensywnej pracy z PEX-em i rurami wielowarstwowymi 16–40 mm w pierwszej kolejności sprawdzilibyśmy Novopress ACO103, Rothenberger ROMAX Compact III oraz RIDGID RP 219.

Jeżeli urządzenie ma pracować również z miedzią, stalą i większymi średnicami, lepszym punktem wyjścia będą REMS Akku-Press 22 V, Novopress ACO203 albo inne narzędzie klasy 32 kN z odpowiednią bazą szczęk.

Do pracy w bardzo ciasnych miejscach ciekawym wyborem będzie RIDGID RP 115, o ile maksymalny zakres 32 mm wystarcza do wykonywanych instalacji.

Instalator posiadający kilka urządzeń Milwaukee powinien natomiast poważnie rozważyć prasę M12 lub M18 FORCE LOGIC, ponieważ może wykorzystać posiadane akumulatory i ładowarki.

Najlepszą decyzją nie zawsze jest więc zakup najbardziej rozbudowanej maszyny. Instalator pracujący niemal wyłącznie na PEX 16 i 20 mm może być bardziej zadowolony z lekkiej praski 15 lub 19 kN niż z ciężkiego urządzenia 32 kN.

Na co patrzeć przy zakupie, poza marką?

Dostępność właściwych szczęk

Najpierw sprawdź, ile kosztują szczęki, czy można je łatwo dokupić i jakie profile są dostępne. Tani napęd może przestać być okazją, gdy skompletowanie U16, U20, U25 i U32 okaże się trudne albo kosztowne.

Serwis w Polsce

Praska jest narzędziem, którego awaria może zatrzymać całe zlecenie. Warto sprawdzić, gdzie znajduje się serwis, ile trwa przegląd i czy producent lub dystrybutor oferuje urządzenie zastępcze.

Pełny cykl i kontrola zacisku

Dobre urządzenie powinno jasno informować o zakończeniu pełnego cyklu. Przy pracy profesjonalnej przydatna jest również kontrola osiągniętej siły lub ciśnienia.

Masa kompletnego zestawu

Producent może podawać wagę samego urządzenia, bez akumulatora i szczęki. To właśnie kompletną praskę będziesz jednak trzymać nad głową albo wkładać do szachtu.

System akumulatorowy

Wspólny akumulator z innymi narzędziami jest dużym ułatwieniem. Nie powinien jednak decydować o zakupie, jeżeli dana praska nie obsługuje szczęk potrzebnych do używanych złączek.

Interwał serwisowy

W zależności od urządzenia przegląd może być wymagany po określonej liczbie cykli lub po upływie wskazanego czasu. Przed zakupem używanej praski warto sprawdzić licznik i historię serwisową.

Czy warto kupić używaną zaciskarkę?

Profesjonalna praska używana może być lepszym zakupem niż nowe urządzenie nieznanej marki. Trzeba jednak sprawdzić nie tylko to, czy zaciskarka się uruchamia.

Najważniejsze są:

• liczba wykonanych cykli,
• historia przeglądów,
• stan uchwytu i sworznia szczęki,
• luzy głowicy,
• stan hydrauliki,
• kondycja akumulatora,
• stan powierzchni roboczych szczęk.

Wyszczerbiona, skorodowana albo mocno zużyta szczęka nie powinna być dalej używana. Nawet jeśli napęd działa poprawnie, uszkodzony kontur może nieprawidłowo uformować tuleję złączki.

Najczęstsze błędy przy wyborze praski do PEX

Pierwszym błędem jest zakup zestawu wyłącznie na podstawie ceny i liczby szczęk w walizce. Cztery niekompatybilne szczęki są mniej warte niż jedna dopasowana do używanego systemu.

Drugim jest traktowanie profilu TH jako uniwersalnego. TH jest popularny, ale konkretna złączka może wymagać profilu U, H, B albo narzędzia systemowego.

Trzeci błąd to mieszanie szczęk i napędów należących do różnych klas siły. Szczęka 19 kN nie musi być dopuszczona do pracy z urządzeniem 32 kN.

Czwarty to ponowne zaciskanie tego samego połączenia „dla pewności”. Jeżeli cykl został przerwany albo połączenie wygląda nieprawidłowo, należy postępować zgodnie z instrukcją producenta. Najczęściej wadliwy element trzeba wyciąć i wykonać połączenie od nowa.

Piątym błędem jest pomijanie próby szczelności. Nawet zaciskarka kontrolująca siłę nie zastępuje sprawdzenia gotowej instalacji.

FAQ – zaciskarki do rur PEX

Podsumowanie

Przy wyborze zaciskarki do rur PEX nie zaczynaj od marki ani ceny. Najpierw sprawdź system złączek, profil i wymagane średnice.

Do sporadycznej pracy wystarczy praska ręczna. Do codziennych instalacji PEX najlepiej sprawdzi się lekkie urządzenie akumulatorowe 19 kN. Jeżeli jedna zaciskarka ma obsługiwać również stal, miedź i większe średnice, warto zainwestować w system 32 kN.

Wśród profesjonalnych producentów szczególnie warto sprawdzić Novopress, REMS, Rothenberger, RIDGID i Milwaukee. Najlepsza praska to jednak nie ta, która wygląda najlepiej w katalogu, ale ta, do której masz odpowiednie szczęki, dostępny serwis i pewność, że każde wykonane połączenie jest zgodne z systemem.